Ayak bileği yaralanmaları, kas-iskelet sistemi yaralanmalarının yaklaşık %25'inde görülen yaygın bir spor yaralanmasıdır ve en sık rastlananı lateral kollateral ligament (LCL) yaralanmalarıdır. Ciddi vakalarda zamanında tedavi edilmezse, tekrarlayan burkulmalara yol açabilir ve daha ciddi vakalarda ayak bileği ekleminin fonksiyonunu etkileyebilir. Bu nedenle, hastaların yaralanmalarını erken aşamada teşhis ve tedavi etmek büyük önem taşımaktadır. Bu makale, klinisyenlerin teşhis doğruluğunu artırmalarına yardımcı olmak amacıyla ayak bileği ekleminin lateral kollateral ligament yaralanmalarının tanısal becerilerine odaklanacaktır.
I. Anatomi
Ön talofibular ligament (ATFL): düzleşmiş, lateral kapsüle kaynaşmış, fibulanın önünden başlayıp talusun gövdesinin önünde sona eren bir ligamenttir.
Kalkaneofibular ligament (CFL): distal lateral malleolün ön kenarından başlayıp kalkaneusta sonlanan, kordon şeklinde bir bağdır.
Posterior talofibular ligament (PTFL): Lateral malleolün medial yüzeyinde başlar ve medial talusun arkasında sonlanır.
Yaralanmaların yaklaşık %80'i yalnızca ATFL'den kaynaklanırken, ATFL ve CFL'deki yaralanmalar birlikte yaklaşık %20'sini oluşturmaktadır.
Ayak bileği ekleminin lateral kollateral bağının şematik diyagramı ve anatomik diyagramı.
II. Yaralanma Mekanizması
Supine pozisyonda oluşan yaralanmalar: ön talofibular ligament
kalkaneofibular ligament varus yaralanması: kalkaneofibular ligament
III. Yaralanma derecelendirmesi
Derece I: Bağ gerilmesi, görünür bağ yırtılması yok, nadiren şişlik veya hassasiyet ve fonksiyon kaybı belirtisi yok;
II. Derece: Bağın kısmi makroskopik yırtılması, orta derecede ağrı, şişlik ve hassasiyet ve eklem fonksiyonunda hafif bozulma;
Üçüncü derece: Bağ tamamen yırtılır ve bütünlüğünü kaybeder; buna belirgin şişlik, kanama ve hassasiyet eşlik eder; ayrıca belirgin fonksiyon kaybı ve eklem instabilitesi belirtileri görülür.
IV. Klinik muayene Ön çekmece testi
Hasta diz bükülü ve baldırın ucu sarkık şekilde oturur; muayene eden kişi bir eliyle kaval kemiğini yerinde tutarken diğer eliyle ayağı topuğun arkasından öne doğru iter.
Alternatif olarak, hasta sırtüstü veya oturur pozisyonda, dizi 60 ila 90 derece bükülmüş, topuğu yere sabitlenmiş halde bulunur ve muayene eden kişi distal tibiaya arka basınç uygular.
Pozitif sonuç, ön talofibular bağın yırtılmasını öngörür.
Ters çevirme stres testi
Proksimal ayak bileği hareketsiz hale getirildi ve talus eğim açısını değerlendirmek için distal ayak bileğine varus stresi uygulandı.
Karşı tarafla karşılaştırıldığında, >5° şüpheli pozitif, >10° ise pozitif; veya tek taraflı >15° pozitif olarak değerlendirilir.
Kalkaneofibular bağ yırtılmasının pozitif bir göstergesi.
Görüntüleme testleri
Sık görülen ayak bileği spor yaralanmalarının röntgen görüntüleri
Röntgen sonuçları negatif, ancak MR görüntülemede ön talofibular ve kalkaneofibular bağlarda yırtıklar görülüyor.
Avantajları: Muayene için ilk tercih edilen yöntem röntgendir, ekonomiktir ve basittir; yaralanmanın boyutu, talus eğiminin derecesine bakılarak belirlenir. Dezavantajları: Yumuşak dokuların, özellikle eklem stabilitesini korumada önemli olan bağ dokularının yetersiz görüntülenmesi.
MR
Şekil 1. 20° eğik pozisyon, en iyi ön talofibular ligamenti (ATFL) gösterdi; Şekil 2. ATFL taramasının azimut çizgisi
Farklı ön talofibular bağ yaralanmalarının MR görüntüleri şunları gösterdi: (A) ön talofibular bağ kalınlaşması ve ödemi; (B) ön talofibular bağ yırtılması; (C) ön talofibular bağın kopması; (D) Avülsiyon kırığı ile birlikte ön talofibular bağ yaralanması.
Şekil 3. -15° eğik pozisyon, en iyi kalkaneofibular ligamenti (CFI) gösterdi;
Şekil 4. CFL tarama azimut açısı
Kalkaneofibular bağın akut, tam yırtılması
Şekil 5: Koronal görünüm, en iyi posterior talofibular ligamenti (PTFL) göstermektedir;
Şekil 6 PTFL tarama azimutu
Arka talofibular bağın kısmi yırtılması
Teşhisin derecelendirilmesi:
Sınıf I: Hasar yok;
II. Derece: bağ ezilmesi, iyi doku bütünlüğü, bağların kalınlaşması, hipoekojenite, çevre dokularda ödem;
Derece III: Bağ dokusunun morfolojisinin eksik olması, doku sürekliliğinin incelmesi veya kısmen bozulması, bağ dokularının kalınlaşması ve sinyal artışı;
IV. Derece: Bağ dokusunun bütünlüğünün tamamen bozulması; buna avülsiyon kırıkları, bağ dokularının kalınlaşması ve lokal veya yaygın sinyal artışı eşlik edebilir.
Avantajları: Yumuşak dokular için yüksek çözünürlük, bağ yaralanması tiplerinin net gözlemlenmesi; kıkırdak hasarı, kemik ezilmesi ve karmaşık yaralanmanın genel durumunu gösterebilir.
Dezavantajları: Kırıkların ve eklem kıkırdağı hasarının kesin olarak belirlenmesi mümkün değildir; Ayak bileği bağlarının karmaşıklığı nedeniyle muayene verimliliği yüksek değildir; Pahalı ve zaman alıcıdır.
Yüksek frekanslı ultrason
Şekil 1a: Ön talofibular bağ yaralanması, kısmi yırtık; Şekil 1b: Ön talofibular bağ tamamen yırtılmış, güdük kalınlaşmış ve ön lateral boşlukta büyük bir sıvı birikimi görülmektedir.
Şekil 2a: Kalkaneofibular bağ yaralanması, kısmi yırtık; Şekil 2b: Kalkaneofibular bağ yaralanması, tam kopma
Şekil 3a: Normal ön talofibular ligament: Ultrason görüntüsünde ters üçgen şeklinde, düzgün hipoekoik yapı; Şekil 3b: Normal kalkaneofibular ligament: Ultrason görüntüsünde orta derecede ekogenik ve yoğun lifli yapı.
Şekil 4a: Ultrason görüntüsünde ön talofibular bağın kısmi yırtılması; Şekil 4b: Ultrason görüntüsünde kalkaneofibular bağın tamamen yırtılması
Teşhisin derecelendirilmesi:
Ezilme: Akustik görüntülerde sağlam yapı, kalınlaşmış ve şişmiş bağlar görülür; Kısmi yırtılma: Bağda şişme, bazı liflerde kalıcı kopma veya liflerin lokal olarak incelmesi vardır. Dinamik taramalar, valgus veya varus durumunda bağ geriliminin önemli ölçüde zayıfladığını, bağın inceldiğini ve elastikiyetinin azaldığını göstermiştir.
Tam yırtık: Distal ayrılma ile birlikte tamamen ve sürekli olarak kesintiye uğramış bir bağ; dinamik tarama, bağda gerginlik veya artmış yırtık olmadığını gösterir ve valgus veya varus pozisyonunda bağ, herhangi bir esneklik göstermeden ve gevşek bir eklemle diğer uca doğru hareket eder.
Avantajları: düşük maliyet, kolay kullanım, invaziv olmayan yöntem; deri altı dokusunun her katmanının ince yapısı net bir şekilde gösterilir, bu da kas-iskelet dokusu lezyonlarının gözlemlenmesine olanak tanır. Rastgele kesit incelemesi ile, bağ dokusu kuşağına göre bağ dokusunun tüm süreci izlenir, bağ dokusu yaralanmasının yeri belirlenir ve bağ dokusu gerilimi ve morfolojik değişiklikler dinamik olarak gözlemlenir.
Dezavantajları: MRI'ya kıyasla daha düşük yumuşak doku çözünürlüğü; Profesyonel teknik operatöre bağımlılık.
Artroskopi kontrolü
Avantajları: Yan malleol ve arka ayak yapılarının (örneğin alt talar eklem, ön talofibular ligament, kalkaneofibular ligament vb.) doğrudan gözlemlenmesi, ligamentlerin bütünlüğünün değerlendirilmesine ve cerrahın cerrahi planını belirlemesine yardımcı olur.
Dezavantajları: İnvazivdir, sinir hasarı, enfeksiyon vb. gibi bazı komplikasyonlara neden olabilir. Genel olarak bağ yaralanmalarının teşhisinde altın standart olarak kabul edilir ve şu anda çoğunlukla bağ yaralanmalarının tedavisinde kullanılmaktadır.
Yayın tarihi: 29 Eylül 2024
